درس نخوانده بود و مكتب نرفته ، در آن محيط تاريك اين رشته از معارف را ، كه در مكتب وحى آموخته بود ، بيان نموده است و اگر قرآن منحصر به همين سوره بود و پيامبر معجزه‌اى جز اين سوره نداشت ، كافى است كه دليل و گواه بر ارتباط او با عالم وحى باشد و نبوت او را ثابت كند . شما تنها شش آيهء آغازين اين سوره را با دقت بيشتر مطالعه نماييد آن‌گاه قضاوت كنيد كه چگونه فردى درس نخوانده ، چنين حقايق و معارف الهى را درك و آن‌چنان آن‌ها را محكم و استوار بيان نموده كه متفكران جهان و پىافكنان معارف عقلى و فلسفهء اسلامى ، با گذشت صدها سال به كمك براهين و استدلالات عقلى و همكارىهاى نزديك ، فقط توانسته‌اند شبحى از اين مطالب را درك و بيان كنند . در عظمت اين سوره از نظر بلندى معانى ، همين بس كه مفسر عالىقدر شيعه ، علىبن ابراهيم مىگويد : اين كه از پيامبر نقل شده كه آن حضرت فرموده است : « أعطيتُ جوامع الكلم ؛ خداوند اصول سخنان حكمت‌آميز را به من داده است » منظور قسمتى از آيات اين سوره است . محدث عالى قدر اسلام ، شيخ كلينى از امام سجاد عليه السلام نقل نموده است كه ، آن حضرت فرمود : « خداوند مىدانست كه در آخرالزمان افراد متفكرى در اجتماع انسانى پيدا مىشوند ، از اين رو سورهء توحيد و شش آيه از آغاز اين سوره را نازل نمود ، تا آنان با تدبر در مفاد اين آيه‌ها ، خدا را بشناسند و هر كس در خداشناسى و يا صفات‌شناسى ، غير اين راه بپيمايد ، به طور مسلم گمراه مىشود » . « 1 »

--> ( 1 ) . . نورالثقلين ، ج 5 ، ص 231 .